Feiten over de thuisbatterij: alternatieven zijn verstandiger

De thuisbatterij lijkt, als je veel media mag geloven, bijna een magische oplossing voor veel huishoudens nu de salderingsregeling in januari stopt.

Hoewel een thuisbatterij er inderdaad voor zorgt dat je jouw zonnestroom kunt opslaan, zijn er ook kanttekeningen te plaatsen. In deze blog ga ik in op verschillende feiten, zodat je je eigen afweging kunt maken. 

Mijn conclusie: als je een puur rationele afweging maakt, lijkt de aanschaf van een thuisbatterij momenteel niet verstandig. Zeker omdat er betere alternatieven beschikbaar zijn.  

Ik ben Erik en werk voor duurzame energiecoöperatie Apeldoorn.

In mijn blogs neem ik je mee naar onze praktijk in Apeldoorn. Hoe zit de energiewereld in elkaar, hoe werken wij aan schone energie, waar lopen wij tegenaan en hoe kijken we naar oplossingen. En welke zijn handig voor jou?

Wat is een thuisbatterij eigenlijk en hoe werkt het? 

Een thuisbatterij, of thuisaccu, is een apparaat dat elektriciteit opslaat om later te gebruiken. Over het algemeen wordt het ingezet om de stroom van je zonnepanelen op te slaan, zodat je die stroom niet teruglevert aan het net, maar zelf kunt verbruiken.

Thuisaccu’s zijn er in verschillende formaten, maar ze slaan meestal tussen de 2 en 20 kWh aan energie op. Een gemiddeld huishouden gebruikt per dag ongeveer tussen de 3 en 10 kWh per dag. Een accu slaat dus ongeveer de hoeveelheid energie op die je in 1 dag verbruikt. Ze zijn daarom minder geschikt voor langdurige opslag.  

Soorten thuisbatterijen. Welke is beter? 

Er zijn twee soorten thuisbatterijen, de plug-in batterij met een stekker in het stopcontact en de vast geïnstalleerde thuisbatterij. Ze hebben beide net wat verschillende kenmerken. Hieronder een vergelijking: 

Het komt erop neer dat een plug-in batterij goedkoper is. Het grootste nadeel is dat hij maar een beperkt laad- en ontlaadvermogen heeft, namelijk 800 W. Veel apparatuur in huis overschrijdt dit al, dus het heeft wel een dempende werking op je energieafname uit het stroomnet maar kan niet het hele verbruik dekken. Daarnaast kan een plug-in batterij maar beperkt functioneren als noodstroomvoorziening. In sommige gevallen zit er wel simpelweg een stopcontact op, maar daar kan niet je hele huis op aangesloten worden. Een vast geïnstalleerde batterij kan wel op die manier fungeren mits hij niet leeg is. 

Wat kost een thuisbatterij? 

De prijs voor batterijen is de afgelopen jaren steeds opnieuw flink gedaald. Zoals gezegd is een plug-in batterij goedkoper. Twee grote aanbieders zijn HomeWizard en Marstek. Momenteel is een stekkerbatterij van 2,7 kWh van HomeWizard ongeveer 1200 euro. Een 5 kWh batterij van Marstek is op dit moment in een korting ongeveer 1300 euro. 

De kosten van een vast geïnstalleerde batterij zijn iets lastiger aan te geven. Dit komt omdat we dan te maken hebben met installatiekosten, en die zijn afhankelijk per situatie. Ook zijn er zeer grote verschillen tussen verschillende bedrijven. Het loont dan ook om meerdere offertes aan te vragen. Een kleine thuisbatterij van 5 kWh kost inclusief installatie tegenwoordig ongeveer 3.500 euro. De afgelopen jaren is de prijs voor batterijcellen gedaald. Voor komend jaar is het mogelijk dat de prijs niet daalt, maar misschien zelfs tijdelijk stijgt door de toenemende vraag. 

Is het zinvol voor mij? 

Het is heel erg belangrijk om te weten waarom je een thuisbatterij wilt aanschaffen. Er zijn meerdere redenen mogelijk. Ik ga de verschillende opties langs en leg daarbij uit of het wel of niet zinvol is. 

Waarvoor gebruik je een thuisbatterij? 

Doel: minder CO₂ uitstoten (milieu-impact) 

Dit is voor veel mensen een belangrijke reden geweest om destijds zonnepanelen aan te schaffen. Het verminderen van je CO₂-uitstoot door het plaatsen van een batterij klinkt logisch. Als we de CO₂- besparing door opslag van zonne-energie tijdens de hele levensduur verminderen met CO₂-uitstoot van de productie van de batterij en dit afzetten tegen normaal gebruik van stroom uit het Nederlandse stroomnet, dan stoot je  minder CO₂ uit. Een thuisbatterij verlaagt dus je CO₂-uitstoot op huishoudelijk niveau, dat is wetenschappelijk bewezen.  
 
Maar de wetenschap heeft nog geen consensus bereikt of thuisopslag CO₂ bespaart als je deze kwestie op een grotere schaal bekijkt. De duurzame stroom die jij namelijk in jouw batterij stopt was anders door iemand verbruikt. De conclusie is dat we niet zeker weten of je met een thuisbatterij CO₂ bespaart. 

Doel: geld besparen of verdienen  

Een thuisbatterij helpt de energierekening te verminderen. Want je hoeft minder elektriciteit te kopen uit het net omdat je jouw eigen opgewekte stroom kunt verbruiken. Dus je maandlasten kunnen iets omlaaggaan en dat is prettig (dit geldt vooral vanaf volgend jaar bij het stoppen van de salderingsregeling). Maar de aanschaf van een batterij is vrij kostbaar. Daardoor is de terugverdientijd vrij lang. Waarschijnlijk verdien je de thuisbatterij terug binnen de levensduur. Maar het is geen hele goede investering. 

Een dynamisch contract is nog een manier om net iets meer uit je batterij te halen. De batterij kan dan bijvoorbeeld in de winter op het goedkoopste moment van de dag opladen vanuit het net, je krijgt hem dan immers toch niet vol met je eigen zonnestroom. Ook in de zomer kan het helpen om de batterij dan op een duur moment weer te ontladen. Dit kan veelal simpel ingesteld worden zodat het automatisch blijft werken. 

Om extra inkomsten te genereren, zou je de batterij kunnen inzetten op andere energiemarkten door je aan te sluiten bij een energiemaatschappij die dit aanbiedt. Maar dit betekent dat je je eigen energie niet meer opslaat om later zelf te kunnen gebruiken. Zelf kopen en verkopen klinkt leuk, maar daarmee help je dus de opslag van stroom voor later eigen gebruik om zeep. 

Doel: noodstroomvoorziening 

Een vast geïnstalleerde thuisbatterij kan fungeren als noodstroomvoorziening. Dat betekent dat als de stroom in jouw wijk of in heelNederland uitvalt, jouw huis nog steeds stroom heeft. Je moet er dan wel voor zorgen of er op hopen dat er op dat moment stroom in de batterij zit. Dat betekent dat je moet kiezen of je stroom gaat reserveren voor deze zeer zeldzame momenten. Als je de stroom reserveert, kun je de batterij dus niet meer (volledig) gebruiken voor je eigen verbruik gedurende de dag. Daarbij komt dat het ook extra geld kost om de batterij op zo’n manier te installeren dat hij goed ingezet kan worden als noodstroomvoorziening. Al met al dus een kostbare ingreep, extra kosten voor de installatie en je vermindert de opslagcapaciteit van de batterij voor je eigen verbruik gedurende normale dagen. 

Op basis van bovenstaande rationele argumenten is er dus meestal geen goede reden om een thuisbatterij aan te schaffen. En hoe zit het dan met de haalbaarheid van buurtbatterij? 

De kansen van een grote buurtbatterij 

Een buurtbatterij wordt veelal gezien als dé oplossing. Helaas blijkt uit onderzoek dat de kans op succes bij een buurtbatterij nu erg laag is. Hiervoor zijn meerdere oorzaken aan te wijzen, maar de grootste is wel dat er eigenlijk geen voordeel voor de bewoners is terwijl het wel veel geld kost en ruimte inneemt in de openbare ruimte.  

Een buurtbatterij is, mits in samenwerking met de netbeheerder, wellicht in staat om netcongestie te verminderen. Maar de bewoners merken hier weinig van. Ze worden er niet financieel voor beloond. Er zijn wel projecten waarbij het idee is om een batterij te plaatsen om de ontwikkeling van een nieuwe woonwijk mogelijk te maken zonder een grote aansluiting op het stroomnet. 

Betere alternatieven 

In plaats van het aanschaffen van een thuisbatterij zijn er goede alternatieven die je kunt overwegen. Ik bespreek ze kort, in mijn volgende blog ga ik hier dieper op in. 

Doel: verduurzaming 

Je kunt wel bijdragen aan het verlagen van je CO₂-uitstoot en verduurzaming door te kijken naar een andere vorm van energieopslag, namelijk een boiler. Dit werkt namelijk als een warmte accu. Ook hierin zijn verschillende varianten mogelijk zoals de warmtepompboiler of een zonnestroomboiler (een slimme boiler die rekening houdt met beschikbaarheid van zonnestroom). Een boiler is een vorm van energieopslag die geen schaarse metalen kost, bespaart op gas en je huis voorbereidt op een all-electric oplossing.  

Nog een andere vorm van energieopslag is de elektrische auto (met laadpaal). Het is een flinke investering, en is misschien niet het eerste waar je aan denkt bij een alternatief. Maar het is eigenlijk een thuisaccu op wielen. Een elektrische auto heeft veel meer capaciteit dan een standaard thuisaccu. Een elektrische auto bespaart ook veel CO₂ ten opzichte van een auto met verbrandingsmotor. 

Doel: geld verdienen 

Het geld dat je zou investeren in een accu kun je ook op hele andere manieren investeren om er geld mee te verdienen. Bijvoorbeeld door te investeren in duurzame projecten. Ik geef geen financiële adviezen, maar je zou eens kunnen kijken naar een duurzame obligatielening of belegging via een duurzame bank. 

Doel: noodstroomvoorziening 

Hoewel een dieselaggregaat CO₂-uitstoot heeft wanneer hij in werking treedt, is het wel een goedkopere manier om je huis te voorzien van noodstroomvoorziening 

Een andere optie is om te accepteren dat je niet je hele huis voorziet van stroom maar er enkel voor zorgt dat je jouw laptop/telefoon kunt opladen. Een powerbank (accu) die wordt geladen met een zonnepaneel is hiervoor een duurzame optie. Momenteel kun je er een winnen via een actie van Apeldoorn Energie.