Blog: Hoge energieprijzen: het roer om met energie in eigen hand
In deze blog:
De hoge energieprijzen komen doordat we afhankelijk zijn van fossiele bronnen van andere landen. En vanwege onze grote energiebehoefte zijn we hierdoor kwetsbaar, de recente oorlogen maken dit pijnlijk duidelijk.
Het is dus zaak om zo snel mogelijk koers te wijzigen en onafhankelijker te worden. In deze blog leg ik uit hoe we in Apeldoorn bezig zijn het roer om te gooien. We wekken onze eigen lokale, groene energie op en zijn onderweg naar een eigen, onafhankelijke energiegemeenschap. Maar eerst ga ik in op wat je op de korte termijn kunt doen als je last hebt van hoge energieprijzen.
Oorlog in het midden-Oosten en stijgende benzineprijzen
Hoewel de oorlog in Iran ver weg is van Nederland merken we het hier direct. Na de inval in Iran stegen de benzineprijzen in een week tijd van 1,85 euro/liter naar 2,20 euro/liter. Deze prijsstijging voor gas, benzine en diesel komt door de grote vraag naar deze fossiele energiedragers, maar ook door zeer onzeker aanbod. Het blokkeren van het transport en het beschadigen van de infrastructuur voor deze grondstoffen maakt het beschikbare aanbod lager en vooral ook onzeker.
Waarom heeft dit ook effect op de stroomprijzen?
Omdat onze (niet duurzame) stroom met gas wordt opgewekt, stijgt ook de stroomprijs meteen als gevolg van de oorlog.
Omdat ik een dynamisch stroomcontract heb, zie ik deze stroomprijswisselingen meteen. Zo zie je in figuur 1 dat ik op 27 februari nog 0,27 euro betaalde op het duurste kwartier van de dag. Dat vonden we toen nog veel.
Maar dat is snel anders geworden. Op 10 maart, iets meer dan een week na de start van de oorlog in Iran, is het duurste moment al gestegen naar 0,43 euro. Dat is dus een flinke stijging.
Wat kun je doen om minder last te hebben van de prijsschommelingen?
Eerst maar even de korte termijn. Het loont altijd om te besparen op je energieverbruik. Dit kun je doen door te isoleren, door het verbruik van je apparaten te checken en je sluipverbruik te beperken. Op die manier dalen je maandelijkse lasten en daalt je CO2 voetafdruk. Vraag bijvoorbeeld eens een energiecoach van energiecoöperatie deA bij je thuis. Dat is gratis. Hij/zij brengt in kaart waar je energieslurpers zitten, geeft je opties wat je kunt doen en denkt mee wat in jouw situatie handig is, rekening houdend met eventuele kosten.
Wat je nog meer kunt doen
Wek je je eigen energie op? In een andere blog schreef ik over hoe je zo slim mogelijk je zelf opgewekte energie gebruikt. En hoe je handig gebruik maakt van de wisselende uurprijzen van energie.
En wat kun je nu het beste doen met je energiecontract?
Dat hangt er erg vanaf in welke situatie je zit. Er zijn er drie:
- Een vast contract dat nog wel even doorloopt.
In dit geval zul je nu nog niks merken in huis van de sterke stijging van de energieprijzen. Gelukkig! Houd er wel rekening mee dat dit verandert zodra het contract afloopt. Als je contract bijna afloopt kun je natuurlijk direct weer een vast contract afsluiten. Hoewel er toch ook enkele leveranciers zijn die dit nu tijdelijk niet meer aanbieden, geeft het in dat geval zekerheid. Het nadeel is dat je dan ook een hoge prijs vastzet voor een langere tijd. Mocht de prijs eerder zakken, dan betaal je dus eigenlijk te veel.
- Een variabel contract/flexibel contract dat binnenkort zal meebewegen met de prijzen. (Of een vast contract dat bijna afloopt)
In dit geval heb je vandaag misschien nog geen last van de verhoogde prijzen, maar als je bij een leverancier zit die maandelijks de prijzen aanpast, zul je komende maand de nieuwe verhoogde tarieven gaan betalen. Dit merk je niet direct omdat je een vast termijnbedrag betaalt. Houdt er echter wel rekening mee dat dit bedrag dan wellicht aan het einde van het jaar te weinig was en je nog flink moet bijbetalen. Hoeveel je moet bijbetalen kun je zelf aardig in de gaten houden op de website van je leverancier en je maandelijkse verbruikskosten op te tellen.
Met een variabel/flex contract kun je snel overstappen, dat is het grote voordeel. Zo kun je, zoals bij punt 2 omschreven, overstappen naar een vast contract met zekerheid, en helaas ook het risico dat je te veel blijft betalen als de prijzen zakken.
- Een dynamisch contract.
Bij een dynamisch energiecontract zul je de pijn direct gaan merken. De enige troost is dat je ook als eerste weer mee naar beneden beweegt als het weer goedkoper wordt. Je kunt nog steeds profiteren van relatief goedkope stroom midden op de dag.
Maar het belangrijkste: het roer moet om!
Volgens een Brits rapport (Supplementary analysis of the Seventh Carbon Budget) zou een nieuwe energiecrisis met prijsstijgingen zoals tijdens de Oekraïne-oorlog duurder uitpakken dan de investeringen die nodig zijn om in 2050 net-zero (geen netto CO₂-uitstoot) te bereiken. Hieronder geef ik een Europees voorbeeld waar dit effect al te merken is.
In Spanje bijvoorbeeld is de prijsstijging veel minder dan in Nederland. Dat komt doordat ze meer kunnen rekenen op eigen stroom uit duurzame bronnen – zon en wind. Hoewel we in Nederland ook flink veel zonnestroom hebben en windenergie, gebruiken we in verhouding ook nog veel gas. Daardoor zijn we dus nog steeds erg afhankelijk van andere landen, met risico’s van dien. We moeten dus met z’n allen in Apeldoorn en de rest van Nederland investeren in onafhankelijkheid, en dus lokale duurzame energie.
We moeten dus onze energie meer in eigen hand krijgen en zelf de prijs kunnen bepalen, onafhankelijk van de energiemarkt. Een utopie? Nog wel, maar een aantal coöperaties in het land werkt er al naartoe. In Apeldoorn maken we dit jaar haast onze eigen energiegemeenschap op te zetten. Dat betekent dat we onze eigen lokale groene stroom opwekken (op zonnedaken en particuliere daken). Deze stroom verkopen we op onze lokale markt tegen een afgesproken prijs aan mensen die zelf geen stroom opwekken. Zo profiteert iedereen van goedkope, schone energie.
Hoever zijn we daarmee in Apeldoorn?
Energiecoöperatie deA levert al lokale energie, opgewekt in Apeldoorn. Deze stroom wordt geleverd via Apeldoorn Energie | OM. Apeldoorners kunnen deze lokale energie al afnemen. Omdat we alleen zonne-energie leveren die overdag wordt opgewekt als de zon schijnt, hebben we dus ook andere bronnen nodig om iedereen altijd van stroom te kunnen voorzien. OM is een grote coöperatie waar alle lokale coöperaties hun stroom aan leveren, dus ook windenergie. Deze kunnen wij ook afnemen. Op deze manier hebben we via OM ongeveer voor 1/3 van de tijd lokale energie voorhanden. Voor het andere 2/3 deel blijven we (nu nog) afhankelijk van de markt.
We willen ernaartoe dat we met alle mensen in Apeldoorn die energie geleverd krijgen via Apeldoorn Energie | OM, we theoretisch energie gaan verhandelen tegen een vaste prijs zonder winstoogmerk. De stroom die je deelt kun je dan voor een vaste (lage) prijs verkopen binnen de gemeenschap. Zo benutten we de opgewekte stroom van zonnepanelenbezitters optimaal en hebben mensen die zelf geen zonnestroom kunnen opwekken, of last hebben van de hoge energieprijzen, hier voordeel van. Hoe meer mensen en bedrijven zich aansluiten, of je nu wel of geen energie zelf opwekt, hoe onafhankelijker we worden van de markt. Eind 2026 wordt dit mogelijk.
Met name het feit dat de prijs vaststaat zorgt ervoor dat onze energierekeningen dan niet meer zo hard hoeven te stijgen door gebeurtenissen ver van ons vandaan.