Veluwse Tuin
-
Winterklaar maken is passé!
Je ziet veel mensen in het najaar alle vaste planten afknippen en lekker in de weer met de bladblazer. De tuin wordt zo kaal en leeg.
Waarom je planten beter laat staan in de winter
Het is voor je vaste planten echter veel beter om deze pas in het voorjaar af te knippen. Blad moet je juist laten liggen! Het houdt zo de bodem bedekt en levend!
De voordelen van blad laten liggen
Het vormt een natuurlijke deken die de bodem bedekt, beschermt en levend houdt. Tussen het blad vinden egels, vogels en andere dieren voedsel voor de winter. Beestjes vinden er ook een schuilplek.
Langzaam wordt het blad afgebroken en omgezet in voedingstoffen voor je bodem.
Een natuurlijke tuin begint met rust
Zo werk je niet tegen, maar mét de natuur. Door je tuin met rust te laten, ondersteun je biodiversiteit en houd je de natuurlijke kringloop intact!
Snel naar
Foto egel: Stichting Steenbreek
-
Wie kan mij helpen met mijn Veluwse Tuin?
Je kunt natuurlijk zelf lekker aan de slag in je tuin, maar het is goed om te weten dat er ook hulp is! Op deze pagina vind je een overzicht wie jou kan helpen met je tuin.
Regelingen vanuit gemeente Apeldoorn
Vanuit gemeente Apeldoorn zijn er verschillende regelingen waar je gebruik van kan maken.
- Tuinrangers geven gratis advies over het vergroenen van je tuin.
- De Tegeltaxi, haalt jouw verwijderde tegels op.
- In de winter deelt de gemeente gratis bomen uit met de actie ‘Boompje erbij’.
- Koppel je je regenpijp af van het riool? Kijk dan of je in aanmerking komt voor subsidie!
- Wil je in de openbare ruimte vergroenen? Zoals een boomspiegel of een geveltuin? Gemeente Apeldoorn helpt je hierbij.
- Alle regelingen vanuit Gemeente Apeldoorn Klimaatbestendig staan in een handig overzicht.
![Wie kan mij helpen met mijn Veluwse Tuin?]()
Inkoopactie
Met subsidie – zelf leggen of laten aanleggen
Collectieve inkoopactieGroendak
Ook je dak kun je vergroenen! Het creëert extra natuur en kan in de zomer tot wel vijf graden schelen.
Via deA kun je meedoen met de collectieve inkoop van een groen dak. Dat scheelt geld en ontzorgt!Snel naar
Hoe creëer je een Veluwse Tuin
Budget tips
-
Budget tips
Het aanleggen van een nieuwe Veluwse Tuin kost geld. Je kunt het echter zo duur maken als je zelf wilt. Denk aan het hergebruiken van materialen en het stekken van planten. Hieronder vind je onze budget tips:
Gewipte tegels kun je hergebruiken in je tuin
Je maakt er bijvoorbeeld een stapelmuurtje van, of verhoogde borderranden of een kruidenspiraal. Rotterdams Weerwoord (de bedenkers van het NK Tegelwippen) heeft nog meer inspirerende voorbeelden.
![Budget tips]()
Tweedehands
Kijk voor materialen, potten en soms ook planten op Marktplaats en Facebook weggeefgroepen.
In Apeldoorn zijn er ook planten- en stekjesbiebs. Daar kun je planten en stekjes met elkaar ruilen. Je vindt ze op de kaart van Zero Waste Apeldoorn.Planten zaaien is goedkoper
Planten zaaien is een stuk goedkoper dan planten kopen. Kies voor biologische zaden of ruil zaden met buren, vrienden of familieleden.
Bij de Zadenbibliotheek (CODA Daktuin) kun je zaadjes doneren en ophalen. Ook zijn er ruilmomenten.
![Budget tips]()
Planten en stekjes ruilen
Er worden door tuinverenigingen en andere initiatieven regelmatig ruildagen voor planten, stekjes of zaden georganiseerd. Bijvoorbeeld bij Zero Waste Apeldoorn of Tuinvereniging Groei en Bloei.
Jonge planten zijn goedkoper
Kies voor jonge (kleinere) planten. Dat is goedkoper en ook milieuvriendelijker! Als je deze direct bij een kweker koopt, ben je vaak ook voordeliger uit dan bij een tuincentrum.
![Budget tips]()
Gratis nieuwe planten
In de nazomer en het najaar kun je makkelijk planten delen en scheuren. Kijk of buren, vrienden of familie hier voor open staan en krijg zo gratis nieuwe planten!
Stekken
Veel planten kun je ook prima stekken. Zo maak je van 1 plant gratis extra nieuwe planten.
Snel naar
Foto’s: stapelmuurtje (Stichting Steenbreek), sedum planten (NK Tegelwippen – Randy Dacosta).
Stappenplan Tegelwippen
-
Heb ik gereedschap nodig?
Voor het verwijderen van tegels heb je niet veel gereedschap nodig. Met een schep of spade kom je meestal al een heel eind. Het lastigste is vaak de eerste tegel loskrijgen; zodra je die eruit hebt gewipt, volgen de andere tegels meestal gemakkelijk.
Een kruiwagen is handig om de tegels af te voeren en om het werk sneller en efficiënter te doen.
Foto: NK Tegelwippen – Tineke Dijkstra
-
Waar laat ik de tegels?
Je kunt tegels afvoeren, maar je kunt de tegels ook hergebruiken in je tuin! Denk aan een verhoogde plantenbak, een bankje of een insectenhotel.
Als je de tegels toch wilt afvoeren kun je ze in gemeente Apeldoorn aanmelden voor de gratis Tegeltaxi. Deze ophaalservice rijdt meerdere keren per jaar. Mochten de tijden van de Tegeltaxi niet passen binnen jouw planning kun je ze binnen de gemeente ook langsbrengen bij het Recycleplein van Circulus.
Tegeltaxi: oude tegels gratis laten ophalen
De Tegeltaxi helpt je graag je tuin groener te maken. De Tegeltaxi komt door heel Apeldoorn gratis de tegels ophalen die je zelf uit uw tuin verwijdert. Voorwaarde is dat je je oude tegels niet vervangt voor nieuwe. Je kunt je online aanmelden voor de Tegeltaxi.
Nodig
- Je naam
- Adres, telefoonnummer en e-mailadres
- Het soort stenen (klinkers, betonnen tegels, grindtegels enzovoorts)
- Hoeveel m2 aan stenen je aanbiedt
- Een foto van de situatie waar de stenen uit gaan
Foto: Peter Lous
-
Moet ik het zand afgraven?
Bij het aanleggen van een nieuwe tuin is een goede bodemstructuur essentieel. Veel mensen vragen zich af of zij het aanwezige zand moeten afgraven zodra de oude tegels worden verwijderd. Het antwoord hangt af van de hoeveelheid zand die onder de bestrating ligt.
Wanneer er minder dan 10 centimeter wit of geel zand onder de tegels ligt, hoef je dit meestal niet af te graven. Dit soort ophoogzand bevat weinig voeding, maar je kunt het eenvoudig verbeteren door het te mengen met groencompost of tuinaarde. Zo ontstaat een luchtige en vruchtbare bodem waar planten goed in kunnen wortelen.
Ligt er meer dan 10 centimeter zand, dan is het verstandig om dit gedeeltelijk af te graven. Houd ongeveer 10 centimeter zand over en vul dit aan met rijke, organische materialen zoals groencompost. Door het zand te mengen met compost of tuinaarde verbeter je niet alleen de voedingswaarde, maar ook het waterbergend vermogen van de bodem — ideaal voor een gezonde tuin die regenwater goed kan opnemen.
Door de bodem op deze manier voor te bereiden, leg je een sterke basis voor jouw Veluwse Tuin: toekomstbestendig, plantvriendelijk en klaar om te vergroenen.
-
Waar laat ik eventueel overtollig zand?
Het witte of gele zand kun je ook weer hergebruiken in je tuin. Denk aan het ophogen van een gedeelte van je tuin. Hoogteverschillen maken je tuin namelijk dynamischer!
Heb je dan alsnog te veel? Dan kun je het afvoeren.
Meer informatie vind je op de website van Circulus (zoek naar ‘zand’).
Tuinplan maken
-
Weet hoeveel zon alle gedeeltes van je tuin krijgen
Voor het uitkiezen van de juiste planten is het goed om te weten hoeveel zon de gedeeltes van je tuin krijgen. Dat kan – afhankelijk van de ligging van je tuin – ook door het jaar verschillen. Hou er dan rekening mee dat het gaat om het aantal zonuren tijdens de bloeitijd van de plant. Bloeit je plant bijvoorbeeld in april? Dan is het aantal zonuren rondom april vooral van belang.
In de plantenwereld kennen we drie typen plekken:
- Zon: bij 6 uur of meer zon. Dat is meestal middagzon.
- Halfzon of halfschaduw (dat is hetzelfde): de plek krijgt 3-6 uur zon, vaak alleen ochtend of namiddag/avondzon.
- Schaduw: alle plekken met minder dan 3 uur zon. Bij schaduw is het ook goed om te observeren of het gaat om lichte schaduw (het gebrek aan direct zonlicht) of donkere schaduw (bijvoorbeeld in een smalle steeg of onder dichtbegroeide bomen).
-
Bepaal waar verharding noodzakelijk is
Waar komt je terras? Of wil je twee zitjes? Zodat je in het voorjaar en najaar lekker in de zon kunt zitten en in de zomer in de schaduw.
Heb je een plek met tegels nodig voor de kinderen om te spelen, voor de kliko’s, fietsen of een hobby?
In een natuurvriendelijke tuin heb je idealiter voor maximaal 1/3 aan tegels.
-
Bepaal je tuinpaden
Kijk na het bepalen van de betegelde delen hoe je ze met elkaar verbindt. Dat kan met volledige verharding of halfverharding. Denk aan stapstenen waar je gras of bodem bedekkende planten tussen laat groeien. Of een paadje van grind, cacaodoppen of houtsnippers. Je kunt ook kiezen voor tuintegels die gedeeltelijk open zijn. Er zijn allerlei mogelijkheden!
Extra tip: werken met ‘kronkelpaadjes’ kan zorgen voor meer diepte in je tuin!
Foto: Stichting Steenbreek
-
Waar heb je plek voor een kleine boom of struik?
Voor elke tuin is er een boom of struik te vinden! Bomen en (flinke) struiken zijn fantastisch voor de zichtlijnen in je tuin; het zorgt voor meer diepte en spanning in je ontwerp. Bomen dragen ook bij aan het wegvangen van luchtverontreiniging en zorgen voor schaduw in de zomer. Vogels maken er dankbaar gebruik van en bloesembomen zijn fantastisch voor bijen. Een boom plant je in het late najaar of in de winter, omdat de boom dan in een rustfase is.
Let op: in gemeente Apeldoorn moet een boom minimaal 50 cm van de erfgrens staan, óf je moet overeenstemming hebben met de buren.
Foto: Stichting Steenbreek
-
Welke soorten planten vind je mooi?
Nu komen we bij het leukste gedeelte! Wat vind je mooi? Hier doe je tuininspiratie op:
- Tuinprogramma’s op tv of in tuinbladen.
- Bezoek open tuinen.
- Loop door je buurt en kijk welke tuin anderen hebben. Bel eens aan bij je buren!
- Ben je op zoek naar makkelijk te onderhouden tuinplanten die niet zo kritisch zijn? Kijk dan eens wat voor planten de gemeente in de borders heeft staan. Die worden daar op uitgezocht!
-
Kies ook inheemse planten!
Inheemse planten zijn planten die van nature in Nederland voorkomen. Denk aan de margriet, het vingerhoedskruid en de zomereik.
Samenwerking in en op de grond
Deze planten hebben een samenwerking met onze Nederlandse beestjes in en boven de grond en zijn dus super belangrijk. Denk aan de klokjesbijen die alleen maar stuifmeel eten van klokjesbloemen (campanula) of aan de rupsen van de dagpauwoogvlinder die alleen maar grote brandnetel eten. Vaak zie je het al aan de naam. De larven van klokjesbijen eten bijvoorbeeld alleen stuifmeel van klokjesbloemen (campanula)
Help de natuur: poot inheems
Wilde planten hebben het moeilijk. Klimaatverandering, het verlagen van het grondwater en een overschot aan stikstof maken dat ze het soms maar moeilijk overleven . En hierdoor heeft onze natuur het moeilijk. Je kunt de natuur een handje helpen! Zet naast je favoriete tuinplanten, ook inheemse planten in je tuin!
Je vindt er meer informatie over op de website van Streektuinen.
PlantengidsHeb je de plantengids van Veluwse Tuin al ontdekt?
In de plantengids vind je plantsuggesties (inheems en niet-inheems) voor borders in de volle zon, halfzon en schaduw.
Zij hebben al een Veluwse Tuin
-
Bodem in Apeldoorn: zandgrond als basis
Nederland kent verschillende bodemsoorten, zoals kleigrond, zandgrond en veengrond. In Apeldoorn en de directe omgeving bestaat de bodem voornamelijk uit zandgrond. Hoewel de samenstelling lokaal kan verschillen, vormt zandgrond hier de basis voor veel tuinen.
Zandgrond heeft een aantal specifieke eigenschappen. Zo laat deze bodem water snel door en kan hij voedingsstoffen minder goed vasthouden. Tijdens natte periodes is dat vaak een voordeel, omdat overtollig regenwater gemakkelijk wegzakt. In droge periodes kan de grond echter sneller uitdrogen.
Planten voor zandgrond
Je kunt ervoor kiezen om alleen planten te gebruiken die goed gedijen op een droge en voedselarme bodem. Veel inheemse planten, siergrassen en droogtebestendige vaste planten voelen zich uitstekend thuis op zandgrond.
Wil je een grotere keuze hebben in beplanting? Dan is het verstandig om de bodem van je tuin te verbeteren.Zandgrond verbeteren met compost en tuinaarde
Een eenvoudige manier om zandgrond vruchtbaarder te maken, is het toevoegen van compost of bemeste tuinaarde. Door deze materialen door de bestaande grond te mengen, verbeter je het vermogen van de bodem om water en voedingsstoffen vast te houden. Hierdoor krijgen planten betere groeikansen en hoeft de tuin minder snel beregend te worden.
Mulchen: goed voor bodem en planten
Een andere effectieve methode is mulchen. Daarbij laat je een laag organisch materiaal op de bodem liggen, zoals bladeren, fijngeknipt snoeiafval of houtsnippers.
Mulch biedt verschillende voordelen:
- De bodem droogt minder snel uit.
- Voedingsstoffen blijven beter beschikbaar.
- Onkruid krijgt minder kans.
- Het bodemleven wordt gestimuleerd.
Wormen en andere bodemorganismen breken de mulch geleidelijk af. De voedingsstoffen worden vervolgens opgenomen in de bodem, waardoor de kwaliteit van de grond jaar na jaar verbetert.
Kies voor vaste planten
Ook veel vaste tuinplanten dragen bij aan een gezonde bodem. Hun wortels helpen om water en voedingsstoffen beter vast te houden. Daarnaast zorgen ze voor meer bodemleven en een betere bodemstructuur.
Door compost toe te voegen, te mulchen en te kiezen voor vaste planten, maak je van een droge zandgrond stap voor stap een vruchtbare bodem waarin veel verschillende planten kunnen groeien.Inheemse planten zijn planten die van nature in Nederland voorkomen. Denk aan de margriet, het vingerhoedskruid en de zomereik.
PlantengidsHeb je de plantengids van Veluwse Tuin al ontdekt?
In de plantengids vind je plantsuggesties (inheems en niet-inheems) voor borders in de volle zon, halfzon en schaduw.
Zij hebben al een Veluwse Tuin
-
Kan ik planten verplaatsen als ze niet op de juiste plek staan?
Ja, planten kun je bijna altijd verplaatsen. Veel mensen zijn bang om fouten te maken in de tuin, maar een tuin moet je door de jaren heen gewoon een beetje leren kennen. Soms blijkt dat een plant toch niet op de ideale plek staat: misschien krijgt hij te veel of te weinig zon, of wordt hij groter of kleiner dan verwacht.
In dat geval kun je de plant gerust op een betere plek neerzetten. De enige periode waarin je dit beter niet kunt doen, is tijdens een warme, droge zomer, omdat planten dan moeilijker aanslaan.
Je tuin hoeft niet in één keer perfect te zijn. Je mag experimenteren — dat hoort juist bij tuinieren.
Foto: Stichting Steenbreek
